Działalność naukowo-badawcza Wydziału Hodowli i Biologii Zwierząt


Badania prowadzone na Wydziale Hodowli i Biologii Zwierząt koncentrują się wokół tematów określających specjalizację naukową podstawowych jednostek organizacyjnych Wydziału, jakimi są Katedry i Zakłady. Podstawowa część tematyki badawczej służy doskonaleniu i rozwojowi hodowli zwierząt, podwyższenia jakości produktów pochodzenia zwierzęcego (produkcja bezpiecznej żywności) biotechnologii, genetyce, ochronie środowiska i ekologii. Większość badań mieści się w strategicznych obszarach badawczych oraz priorytetowych kierunkach badań zawartych w Programach UE i Krajowym Programie Ramowym oraz dotyczy: podwyższania jakości produktów pochodzenia zwierzęcego, m.in. poprzez proekologiczną i prozdrowotną produkcję wieprzowiny, mleka krowiego i koziego, mięsa drobiowego i jaj różnych gatunków ptaków, przyjaznych środowisku technologii produkcji pasz dla przeżuwaczy i zwierząt monogastrycznych z zastosowaniem dodatków nowej generacji, a także ekologicznych i sanitarno-higienicznych aspektów produkcji zwierzęcej. W celu lepszego wykorzystania zasobów przyrodniczych realizowane są na Wydziale badania dotyczące analizy walorów faunistycznych regionu kujawsko-pomorskiego w kontekście ochrony przyrody i agroturystyki oraz badania dotyczące oddziaływania człowieka na ekosystemy.

Do najważniejszych kierunków działalności naukowo badawczej należą problemy:

  1. metod doskonalenia zwierząt, w tym poszukiwania markerów genetycznych cech użytkowych bydła, trzody chlewnej, zwierząt futerkowych, drobiu, owiec, kóz oraz koni,
  2. poprawy dobrostanu zwierząt,
  3. podwyższania jakości produktów pochodzenia zwierzęcego, m.in. poprzez proekologiczną i prozdrowotną produkcję wieprzowiny, wołowiny i mięsa różnych gatunków ptaków
  4. doskonalenia technologii produkcji zwierzęcej,
  5. opracowania przyjaznych środowisku technologii produkcji pasz i stosowania prozdrowotnych dodatków paszowych,
  6. utylizacji oraz zagospodarowania rolniczych i komunalnych produktów ubocznych,
  7. oddziaływania człowieka na zmiany ekosystemów,
  8. analizy walorów faunistycznych regionu kujawsko-pomorskiego w kontekście ochrony przyrody i agroturystyki.

Zdecydowana większość projektów badawczych ma charakter stosowany i wynika z bezpośredniego zapotrzebowania Regionu Kujawsko-Pomorskiego. Stąd też główną bazą badawczą są obiekty gospodarcze (chlewnie, obory, kurniki, owczarnie, stajnie, gospodarstwa agroturystyczne, parki itp.) skupione na tym terenie.

Porównując zakres i tematykę badań realizowanych na Wydziale z minionymi okresami zauważa się zwiększenie zainteresowania badawczego problematyka związaną z podwyższaniem jakości produktów pochodzenia zwierzęcego, tworzeniem technologii przyjaznych środowisku oraz badaniami związanymi z zachowaniem bioróżnorodności gatunkowej i określaniem reakcji zwierząt wolno żyjących na trendy cywilizacyjne. Wiąże się to ściśle z potrzebami społecznymi. Szczególnie ważne w tym względzie są badania nad określeniem zawartości w produktach zwierzęcych sprzężonego kwasu linolowego obniżającego poziom cholesterolu w organiźmie, zapobiegającego zawałom i zmniejszającego odsetek zachorowań na choroby nowotworowe.

Poza potencjałem aplikacyjnym prowadzonych prac, wykonywane na Wydziale badania przyczyniają się do zmian w kierunku proinnowacyjnego systemu edukacji. Prowadzone badania przyczyniają się do poszerzania wiedzy nauczycieli akademickich oraz studentów. Mobilizacja studentów do twórczej pracy w dziedzinach mających duży potencjał rozwojowy (biotechnologia, genetyka, technologie produkcji zwierzęcej) uważana jest za podstawę pozytywnych zmian w szkolnictwie wyższym, a pośrednio także w regionie kujawsko - pomorskim. Celowi temu służy podejmowanie tematów prac magisterskich i doktorskich związanych nie tylko z najnowszymi technologiami chowu zwierząt, lecz również mających potencjał wdrożeniowy.

Wdrażanie wyników badań (opracowanie nowych technologii produkcji wieprzowiny, wytwarzanie i ocena mieszańców z wykorzystaniem ras zwierząt umieszczonych w stadach zachowawczych lub zwierząt dziko żyjących) do produkcji przyczynia się do większej konkurencyjności krajowej gospodarki na rynkach światowych.

Wydział dysponuje 13 wyodrębnionymi laboratoriami specjalistycznymi.Każda Katedra lub Zakład posiada laboratorium własne, mogące świadczyć wzajemne usługi lub dla innych jednostek spoza Wydziału. Funkcjonuje także bardzo dobrze wyposażone w aparaturę naukową Laboratorium Wydziałowe. Do ważniejszych i dobrze wyposażonych laboratoriów można zaliczyć także: Laboratorium Genetyki Molekularnej, Laboratorium Analizy Pasz, Laboratorium Badań Histologicznych i Histochemicznych, a także Laboratorium Oceny Jakości Mięsa. Posiadają one nowoczesną i specjalistyczną aparaturę naukową, umożliwiającą realizację bardzo szczegółowych analiz.


Realizacja prac badawczych pracowników Wydziału w znacznym stopniu opiera się o współpracę z ośrodkami zagranicznymi, w ramach podpisanych umów. Do bardzo efektywnych należy zaliczyć kontakty naukowe z Uniwersytetem Hohenheim w Stuttgarcie (Niemcy) - w zakresie higieny w produkcji zwierzęcej, Bawarską Stacją Badawczą w Grub koło Monachium (Niemcy) - w zakresie oceny mięsności owiec i kóz, Instytutem Badawczym w Dummersdorf k. Rostoku (Niemcy) w zakresie komórkowych i tkankowych zmian u świń szybko rosnących, Instytutem Genetyki Świń w Beuningen (Holandia) w zakresie badań nad oddziaływaniem polimorfizmu wybranych genów na kształtowanie cech gospodarczo ważnych u świń, Uniwersytetami Rolniczymi w Czechach i Słowacji w zakresie konserwacji traw i innych pasz, a także oceny ich wartości pokarmowej. Wspólnie z Instytutem Zoologicznym w Greiswaldzie prowadzone są badania nad zmianami mikromorfologicznymi u roztoczy.

Pracownicy Wydziału utrzymują również stałe kontakty naukowe z takimi ośrodkami jak Akademia Rolnicza w As i Uniwersytetem w Bergen (Norwegia), Uniwersytetem Stanowym Nowego Jorku w Syrakuzach (USA). Istnieje także bardzo dobrze układająca się współpraca z krajowymi ośrodkami naukowymi - Instytutem Zootechniki w Krakowie, Instytutem Genetyki i Hodowli Zwierząt PAN w Jastrzębcu, Instytutem Fizjologii i Żywienia Zwierząt PAN w Jabłonnie, Instytutem Rozrodu Zwierząt i Badań Żywności PAN w Olsztynie, Instytutem Przemysłu Mięsnego i Tłuszczowego w Warszawie oraz z pokrewnymi Wydziałami Akademii Rolniczych we Wrocławiu, Poznaniu, Lublinie, Szczecinie, SGGW w Warszawie i UWM w Olsztynie. Wydział Hodowli i Biologii Zwierząt wraz z w/w ośrodkami oraz Uniwersytetem Rolniczym w Nitrze (Słowacja) i Uniwersytetem de Molise w Campobasso (Włochy) organizuje co roku Międzynarodową Konferencję pt: "Biologiczne aspekty hodowli i produkcji zwierząt", a co dwa lata Międzynarodową Konferencję pt. "Zastosowanie osiągnięć naukowych z zakresu genetyki, rozrodu, żywienia oraz jakości tusz i mięsa w nowoczesnej produkcji świń".

Wydział swoją misję opiera o potrzeby płynące z regionu, stąd dba o ścisłą współpracę z Regionalnymi Związkami Hodowców i Producentów poszczególnych gatunków zwierząt gospodarskich. Poszczególne jednostki wchodzące w skład Wydziału zawierają krótkoterminowe umowy na wykonanie niektórych analiz chemicznych produktów pochodzenia zwierzęcego z innymi jednostkami krajowymi (np. udział kwasów tłuszczowych, cholesterolu, podstawowy skład chemiczny niektórych produktów). Istnieje również doraźna współpraca między jednostką a małymi i średnimi przedsiębiorstwami z regionu kujawsko-pomorskiego w oznaczaniu laboratoryjnym składu chemicznego pasz.


Wyniki przeprowadzonych na Wydziale badań zostały opublikowane w 2005 roku w 292 pracach. W znacznej mierze są to publikacje w czasopismach z listy filadelfijskiej oraz w innych recenzowanych czasopismach o zasięgu międzynarodowym i ogólnokrajowym. Prace te posiadają dużą wartość poznawczą i aplikacyjną. Ważną formą upowszechniania wyników badań naukowych był czynny udział pracowników Wydziału i wygłaszanie referatów, komunikatów, prezentacja w formie plakatów na różnego rodzaju konferencjach, sympozjach i zjazdach naukowych w kraju i za granicą. Praktykowaną od wielu lat formą upowszechniania wyników badań jest ich prezentacja w czasie zebrań referatowo-dyskusyjnych bydgoskiego Koła Polskiego Towarzystwa Zootechnicznego. Swego rodzaju podsumowaniem działalności badawczej pracowników Wydziału było zorganizowanie w grudniu 2005 i 2006 roku Międzynarodowych Konferencji Naukowych nt: "Biologiczne aspekty hodowli i produkcji zwierząt", na których przedstawiano wyniki z badań realizowanych w poszczególnych jednostkach Wydziału.

Popularyzacja wyników działalności naukowej odbywa się także poprzez włączanie informacji o rezultatach badań do treści wykładów, ćwiczeń, seminariów dla studentów. Szerokie upowszechnianie w praktyce rolniczej ma miejsce w formie prowadzenia wykładów i szkoleń specjalistycznych dla pracowników służb doradczych, hodowców i producentów trzody chlewnej, bydła, drobiu, owiec, kóz, a także rolników praktyków, które są organizowane przez ODR, Regionalne Związki Hodowców poszczególnych gatunków zwierząt, SHiUZ i Izby Rolnicze. Wyniki badań są udostępniane instytucjom, w których jednostki Wydziału realizują swoje badania (ODR Minikowo, Stacja Badawcza w Mochełku, czołowe ośrodki hodowli Pomorza i Kujaw - OHZ Osięciny, Agro Wronie, Centralny Ośrodek Hodowli Kaczek - Tuchola, a także zakłady przetwórcze - np. Zakłady przetwórstwa mięsnego w Grudziądzu). Badania prowadzone są też w porozumieniu z jednostkami administracji państwowej (Urząd Marszałkowski, Urząd Wojewódzki w Bydgoszczy, Starostwa Powiatowe, Urzędy Gminne).

 

Wybrane tematy badawcze realizowane lub zrealizowane
na Wydziale Hodowli i Biologii Zwierząt

  1. Opracowanie metody genetycznego doskonalenia miejscowego bydła cb rasą hf z uwzględnieniem warunków Pomorza i Kujaw
  2. Opracowanie modelu produkcji wołowiny dobrej jakości w stadach mlecznych z wykorzystaniem krzyżowania towarowego i transplantacji zarodków bydła ras mięsnych
  3. Doskonalenie mięsności i jakości mięsa świń poprzez dobór ras i krzyżowanie towarowe w programach zamkniętych (TORHYB)
  4. Badanie efektywności rozrodu loszek i loch z wykorzystaniem stymulacji endogennej produkcji insuliny, przyspieszenie dojrzałości płciowej oraz indukcję rui u loszek i loch przy użyciu egzogennych gonadotropin PMSG i hCG
  5. Badania polimorfizmu genów modyfikujących jakość mięsa oraz kodujących odkładanie białka w tuszy, w powiązaniu z wartością tuczną i rzeźną świń
  6. Prace hodowlane w kierunku wytworzenia mieszańców świń z udziałem form wolno żyjących, przydatnych do uzyskania i produkcji "markowego" produktu lokalnego
  7. Technologia produkcji tańszej wieprzowiny w oparciu o wykorzystanie loszek jednorazówek
  8. Zastosowanie proekologicznych metod chowu do produkcji mięsa wieprzowego wysokiej jakości
  9. Szacowanie efektów heterozji pod względem użytkowości rozpłodowej, tucznej i rzeźnej świń oraz wykorzystanie rasy pietrain do produkcji mieszańców
  10. Ocena prawidłowości kariotypów owiec, świń i koni
  11. Ocena wpływu różnych czynników rolniczych i ekonomicznych na wielkość produkcji i wartość rzeźną jagniąt
  12. Kompleksowa ocena cech mięsnych i jakości jaj różnych gatunków ptaków oraz doskonalenia technologii lęgów
  13. Efektywność konserwacji pasz i żywienia zwierząt przy zastosowaniu ekologicznych metod gospodarowania
  14. Wykorzystanie ziół jako źródła substancji biologicznie czynnych w żywieniu zwierząt oraz ocena ich wpływu na przemiany biochemiczne i jakość uzyskiwanych produktów
  15. Ocena wpływu wybranych czynników na efektywność tworzenia chimer ptaków w następstwie iniekcji komórek blastodermalnych
  16. Badania w zakresie możliwości produkcji białek terapeutycznych w jajowodzie kury
  17. Wpływ wybranych czynników środowiskowych i tempa wzrostu różnych gatunków zwierząt (świnie, owce, drób) na cechy mikrostrukturalne i zmiany histopatologiczne tkanki mięśniowej
  18. Powiązanie cech mikrostruktury tkanki mięśniowej świń, owiec i drobiu z cechami jakości mięsa
  19. Badania nad wpływem czynników środowiskowych na aktywność enzymatyczną trzustki, przyswajalność jelitową składników pokarmowych, zmienność wskaźników hematologicznych i poziom hormonów u zwierząt domowych
  20. Ekologiczne i sanitarno-higieniczne aspekty produkcji zwierzęcej
  21. Doskonalenie metod zwalczania akrofagów poprzez określenie roli pasożytniczych błonkówek potencjalnie zwalczających szkodniki w ramach zintegrowanej ochrony roślin
  22. Opracowanie projektów rezerwatów przyrody, użytków ekologicznych i ostoi ptaków o randze europejskiej (Dolina Noteci, Tucholski Park Krajobrazowy, Park Narodowy Bory Tucholskie)
  23. Analiza walorów faunistycznych Regionu Kujawsko-Pomorskiego dla potrzeb agroturystyki i ochrony środowiska
  24. Wpływ jezior na zróżnicowanie gatunkowe roztoczy borowych w krajobrazie leśnym
  25. Budowa i zmienność tętnic mózgowia u ssaków
  26. Ocena zmienności tętnic u gatunków ssaków udomowionych i dziko żyjących
  27. Ocena stanu liczebnego i przestrzennego różnych gatunków zwierząt łownych
  28. Problematyka reintrodukcji dzikiego królika w Regionie Kujawsko-Pomorskim.